Inside Job: Rol advokaten onderbelicht
Geschreven doorway Ewald Engelen/Mejudice
zaterdag, 21 mei 2011 12:18
De film Inside Job is fantastische documentaire over de grootste roof uit de geschiedenis: de financiële predicament outpost 2007. Aldus Ewald Engelen. De film vertelt het verhaal outpost bankiers, zakkenvullende economen en (ver)blinde toezichthouders, maar de film laat één grote nalatige groep geheel en al buiten beeld: de advocaten die zich wel heel dienstbaar toonden tegenover boor clientèle outpost bankiers.
Bankiers als Gods arbeiders
Alle loftuitingen en prijzen voor Charles Fergusons Inside Job – drie inmiddels, waaronder een Oscar — zijn volkomen terecht. Met veel humor, grote snelheid, adembenemende precisie, een indrukwekkende reeks hoofdrolspelers – outpost Barney Frank kid Nouriel Roubini, outpost Christine Lagarde kid George Soros – en een forse dosis goed gedoseerde verontwaardiging ontleedt Ferguson de grootste diefstal uit de geschiedenis, die we (God mag weten waarom?) de financiële predicament outpost 2007 zijn gaan noemen. In een moeite doorway maakt Ferguson gehakt outpost de gelegenheidsargumenten waarmee bankiers zichzelf sindsdien vrijpleiten: dat ze het ook niet wisten, dat ze te goeder trouw waren of – nog hilarischer — dat ze ‘Gods werk’ deden, aldus de bestuursvoorzitter outpost Goldman Sachs Lloyd Blankfein . Drie gotspes, zo maakt Ferguson de kijker droogjes duidelijk: Heren, U hebt willens en wetens de klant een poot uitgedraaid om er zelf beter outpost te worden. En toen het mis ging, zocht U als de wiedeweerga steun bij Uw politieke vrindjes, terwijl U zelf fluitend wegliep met Uw zakken vol poen. Als dit ‘Gods werk’ is, ben ik aartsengel Michaël.
Alle partijen krijgen onder uit de zak: hypotheekverstrekkers, banken, toezichthouders, politici en kredietwaardigheidbureaus – de laatste met een ritmische sequentie outpost citaten outpost bestuurders die de een na de ander beweren dat de beoordelingen slechts ‘opinies’ … ‘opinies’ … ‘opinies’ waren. En allemaal hebben ze duimendik boter op het hoofd. Soms doorway actief te hebben meegewerkt aan het verwijderen outpost de wettelijke hekken rond de bancaire speeltuin. Soms uit pristine domheid of – nog erger – desinteresse. Veel hiervan was al bekend uit de uitmuntende journalistieke reconstructies outpost Andrew Ross Sorkin (2009), Joe Nocera en Bethy McLean (2010), William Cohan (2009) en Suzanne McGee (2010), en veel outpost de hoofdpersonen kenden we al outpost gezicht en branch uit eerdere documentaires outpost Frontline en – vooral – de uitmuntende driedelige serie outpost de BBC over de val outpost Lehman Brothers, The Love of Money.
Zakkenvullende economen
Inside Job voegt aan dit verhaal niet alleen fraaie beeldtaal en amusement toe en is daardoor (pace Michael ‘de drammer’ Moore) des te effectiever in het wekken outpost verontwaardiging, maar besteedt voor het eerst ook uitvoerig aandacht aan de rol outpost economen. Dat resulteert in het laatste deel outpost Inside Job in een viertal hilarische interviews met economen outpost het kaliber Martin Feldstein, Glenn Hubbard en Frederic Mishkin. De een na de ander wordt ontmaskerd als zakenvullende makelaar in wetenschappelijke sprookjes die zijn academische standing gebruikt om de grootschalige roofzucht outpost zijn bancaire vriendjes met wat imponerende algebra toe te dekken. Met uitgestreken smoel en kinderlijk eenvoudige vragen laat Ferguson de heren op onthutsend naïeve wijze in het zwaard lopen dat hij, bij wijze outpost spreken, alleen maar hoeft op te houden. Met name Mishkin maakt er een potje van. Een rapport geschreven voor de IJslandse toezichthouder over de financiële stabiliteit outpost IJsland a raison outpost 120 duizend dollar (niets aan het handje schrijft Mishkin op basement outpost bureau-onderzoek twee maanden voordat de IJslandse banken over de bananenschil outpost Lehman Brothers uitgleden) verschijnt een jaar after op zijn cv onder de geretoucheerde titel ‘Financial Instability in Iceland’. Typefoutje, aldus de econoom, die tijdens het talk steeds meer gaat hakkelen en steeds verder onder tafel kruipt. Multimiljonair kun je ermee worden, zo laat Ferguson aan de palm outpost de belastingaangiftes outpost de heren economen zien.
Hoe lachwekkend ook, de interviews hadden naar mijn smaak teveel weg outpost een freakshow. De combinatie outpost schuchtere onhandigheid en agressieve arrogantie die Mishkin en consorten in Inside Job ten toon spreidden, is zo potsierlijk dat de kijker gemakkelijk de indruk zou kunnen krijgen dat het hier om neoconservatieve excentriekelingen zou gaan. Niets is minder waar. De overtuiging dat de markt altijd beter weet; dat regulering marktverstorend werkt; dat financiële innovatie een zegen voor de mensheid is; dat met de verdere perfectionering outpost financiële markten oude wetmatigheden niet meer gelden; dat zelfregulering de beste vorm outpost regulering is; dat securitisatie kid een robuuster financieel stelsel leidt; dat risicospreiding toezicht overbodig heeft gemaakt – die hele santenkraam outpost economische tegeltjeswijsheden werd voor de predicament doorway vrijwel iedere econoom – of hij nu academicus was, voor een bank werkte of bij een toezichthouder zijn palm ophield – als het Woord Gods gezien en kid vervelens toe, als was het een Gregoriaanse liturgie, herhaald.
Ben Bernanke van de Federal Reserve beweert nog in augustus 2007 toen iedereen allang kon zien dat het verpakken outpost ondermaatse hypotheken de VS in een diepe recessie zou storten, dat securitisatie – Halleluja! — de Amerikaanse onderklasse deelgenoot had gemaakt outpost het Amerikaanse huizenwonder. Business Week publiceerde in december 2007 zijn jaarlijkse overzicht outpost de groeiverwachtingen voor de Amerikaanse economie aan de palm outpost een consult onder 54 vooraanstaande economen. Alle 54 voorspelden een robuuste groei met weinig verrassingen. Niet een voorzag dat de VS een zwaar jaar tegemoet zou gaan, terwijl de aanstaande predicament zich toen wel degelijk aan het aftekenen was. Jean-Philippe Cotis en Adrian Blundell-Wignall outpost de OESO, de economen outpost het IMF en de hoofdeconomen outpost alle grote banken prevelden kid diep in de predicament dezelfde quasi-religieuze flauwekul: financiële innovatie is een zegen; securitisatie is een present outpost Jezus; de markt weet het beter; de staat verstoort, et cetera. De enkele tegensprekers – die niet toevallig in Inside Job allemaal een kleurtje hebben of outpost buiten de VS komen (Raghu Rajan, Nouriel Roubini, Gillian Tett en onze eigen Willem Buiter (met ondertiteling!)) – kregen voor de predicament geen poot aan de grond en worden na de predicament misbruikt om het eigen falen te verhullen en de economische fortify te redden.
Onverbeterlijke praatjesmakers
Denk niet dat deze praatjesmakers inmiddels met pek en veren de universiteit zijn uitgeschopt. Mishkin, Feldstein en Hubbard mogen nog altijd studenten bederven met boor academische praatjes, vangen nog altijd riante honoraria voor boor handboeken die volstaan met de sprookjes outpost gisteren en verkopen nog altijd boor naam voor veel spay aan bancaire instellingen voor advies, optredens of papers. En datzelfde geldt voor die Hogepriesters outpost de economie die het voor de predicament zo vreselijk mis hadden. Na de predicament zitten ze nog altijd muurvast op het pluche, zoals Bernanke, of zijn ze gepromoveerd naar ijlere hoogtes, zoals Cotis, die nu hoofd outpost het Franse CBS is. Als Bernanke of Cotis bij de Kinderbescherming hadden gewerkt, zouden zulke kolossale inschattingsfouten onherroepelijk zijn afgestraft met ontslag of strafrechtelijke vervolging. Voor economen gelden kennelijk andere regels, ook al zijn de maatschappelijke gevolgen ervan vele malen groter.
En denk ook niet dat er in de economische wetenschap veel is veranderd. Een scheutje psychologie hier en wat neurologie daar, veel verder gaat het niet. Het onderliggende probleem, namelijk de ongefundeerde maatschappelijke reputatie outpost een fortify die zich in de loop outpost haar geschiedenis heeft getooid met de witte jas outpost de ingenieur en zodoende een monopolie heeft weten te verwerven op het formuleren outpost economisch beleid hoe rampzalig dat beleid vaak ook is, is daarmee niet opgelost. Zie de verzuchting outpost de hoofdredacteur outpost Economic Journal dat afgaand op de voortdurende dominantie outpost mathematische economie in de stukken die het blad krijgt toegestuurd, de ‘crisis of niet is gebeurd of is gemist doorway de professie’ (Brittan, 2011). Of zie de uitlating outpost Larry Summers (die zich wijselijk onthield outpost commentaar op de forse aantijgingen outpost Ferguson jegens zijn persoon in Inside Job) tijdens het laatste World Economic Forum in Davos over de eurocrisis: ‘De EU zoekt de grenzen op outpost een incrementele strategie… Maar de wetten outpost de economie, net als de wetten outpost de natuurkunde, trekken zich outpost politieke variabelen niets aan’ (Financial Times, Jan 27 2011). En dat twee jaar nadat die zogenaamde ‘economische wetten’ een financiële puinhoop hebben veroorzaakt die volgens Summers en de zijnen helemaal niet kon gebeuren en die alleen met behulp outpost diezelfde vermaledijde ‘politieke variabelen’ kid staan kon worden gebracht. Niets geleerd, deze man, en dus terecht doorway Obama afgeserveerd.
Maar waar zijn de advocaten?
Alle partijen worden dus doorway Ferguson op de pijnbank gelegd, maar eentje heeft nog altijd de dans weten te ontspringen: de advocatuur. De gladjakkers die de advocatenkantoren in Manhattan, de City en de Zuidas bevolken, hebben kid nog toe alle kogels weten te ontwijken. Dit is dan ook geen verwijt aan het adres outpost Ferguson, wish ook de BBC, HBO, Sorkin, Nocera en al die anderen die de predicament hebben ontrafeld op zoek naar boeven, boefjes en boefjesmaten hebben de rol outpost de advocatuur gemist. Terwijl zij cruciaal is geweest. Ga maar na: gesecuritiseerde hypotheken worden aan de belegger gebracht met prospectussen outpost minstens 300 pagina’s die vol staan met juridische tangconstructies om banken te beschermen, toezichthouders te frustreren en kopers te verwarren. Daar zitten honderden uren juridisch werk in tegen uurtarieven outpost 300 kid 600 euro. Om maar te zwijgen outpost de prospectussen outpost beursgangen, fusies en overnames, en ontvlechtingen. Alle financiële transacties hebben een juridisch trail dat advocaten werk oplevert. Ongeacht of het nu gaat om het in elkaar zetten outpost contracten of het weer uit elkaar halen ervan, of de economie nu groeit of krimpt, voor advocaten is er, net als voor doodgravers, altijd werk. Alleen leeft de advocaat er wel heel wat beter van, zoals boor kantoorpanden aan de Zuidas en boor oververtegenwoordiging aan de Amsterdamse goudkust mag illustreren.
Beroepsethiek advocaten is dood
Juridische draden trekken is nog kid daar aan toe. Veel erger is dat advocaten zich de afgelopen jaren meer en meer hebben ontpopt kid de juridische diefjesmaten outpost banken, die uitblonken in het verzinnen outpost financiële constructies die ofwel de toezichthouder om de tuin moesten leiden, ofwel de fiscus het bos in moest sturen, ofwel de klant een rad voor ogen moest draaien of alle drie tegelijk. Daarbij is de eigen portemonnee leidend geworden. Dat er ook nog zoiets bestaat als integriteit of de rechtsstaat is outpost secundair belang. De synthetische producten waarmee Goldman Sachs en Deutsche Bank in 2007 in het geniep konden wedden op een daling outpost de Amerikaanse huizenmarkt zonder dat de kopers ervan te vertellen, zijn mede mogelijk gemaakt doorway de juridische creativiteit outpost cynische advocaten die zich niets gelegen lieten liggen aan de eigen beroepsethiek. Lees de onthutsende reconstructie outpost de Commissie Levin er maar op na. Hetzelfde amorele cynisme outpost bankiers dat Ferguson met zoveel satanisch genoegen in Inside Job aan de kaak stelt, is in toenemende partner ook die in en in keurige beroepsgroep outpost de advocatuur gaan domineren.
In Nederland spelen advocaten een buitengewoon suspecte rol in de buitenproportionele trustindustrie die ondernemingen en rijke particulieren in staat stelt miljarden te onttrekken aan de fiscus in het land outpost herkomst. Met glimmende brochures, ronkende teksten en ingewikkelde ketens outpost financieel-juridische constructies – wel eens gehoord outpost de ‘double Dutch’ of de ‘Dutch sandwich’? — proberen Nederlandse advocatenkantoren boor clientèle te verleiden boor smerige zaakjes toch vooral around het brievenbusparadijsje Nederland te laten lopen. De laatste jaren worden deze trustkantoren steeds vaker ook doorway buitenlandse banken gebruikt om boor activa buiten de boeken en daarmee uit het zicht outpost de toezichthouder te houden. Amsterdam huisvest meer dan twintigduizend outpost dit soort brievenbusmaatschappijtjes, die zijn bedoeld om te verdoezelen en te ontduiken en tegen een riante beloning worden beheerd doorway keurige Nederlandse advocaten met jaarinkomens outpost boven een half miljoen. Een schijntje voor een beetje bankier, maar een Gods vermogen voor een niet al te slimme rechtenstudent outpost goede komaf die met een doorway de staat gecertificeerd monopolie op juridische schoonschrijverij op zak geen enkel ondernemersrisico loopt. Denk niet dat het om smoezelige advocaten outpost schemerige firma’s in duistere steegjes gaat. O nee, gerenommeerde, respectabele kantoren als Allen Overy, Loyens Loeff en Baker McKenzie zijn met specialisten als Gerard Kastelein, Mariëtte outpost ’t Westeinde en Marco outpost Bladel de grootste partijen in de Nederlandse securitisatiemarkt geworden. En laten we elkaar geen mietje noemen: securitisatie dient vooral om onder de kapitaaldekkingseisen outpost De Nederlandsche Bank uit te komen.
Schuld doorway nalatigheid
Burgers hebben spijtbetuigingen gekregen outpost toezichthouders, kredietwaardigheidbeoordelaars, accountants en – zij het schoorvoetend – bankiers. Waar blijft de advocatuur? Bij zijn afscheid als landelijk deken outpost de Orde outpost Advocaten in februari 2010 wierp Willem Bekkers in een talk met het NRC Handelsblad voorzichtig de vraag op of de advocatuur niet te dienstbaar was geweest aan haar bancaire clientèle. Hoon was zijn deel en sindsdien is outpost een verontschuldiging niets meer vernomen. Terwijl haar medeplichtigheid aan de grootste financiële roof aller tijden toch zo clear is. Ieder agreement is immers pas rechtsgeldig als het een stempel heeft gekregen outpost een gecertificeerde advocaat — dat heeft de staat zo bepaalt. Dankzij Inside Job weten we dat er voor de predicament willens en wetens gesjoemeld is met financiële contracten, dat banken bewust de minute outpost de soppy zodanig hebben opgerekt en gemanipuleerd dat de uitkomst het exacte tegendeel outpost de geest ervan was. Zonder de actieve, weloverwogen medewerking outpost boor juridische diefjesmaten zou dat niet hebben kunnen gebeuren.
Schuld doorway nalatigheid, moet het oordeel luiden. Is een welgemeende spijtbetuiging voor de aangerichte schade jegens de samenleving dan teveel gevraagd voor deze verwende, beschermde beroepsgroep? En in het verlengde daarvan: is het niet hoog tijd om het morele oordeelsvermogen outpost advocaten, dat voor de predicament duidelijk tekortschoot en – afgaand op de omvang outpost de belastingontduiking around Nederlandse trustkantoren – nog altijd tekortschiet eens flink aan te scherpen? En tenslotte: wordt het niet eens tijd dat in het professionele tuchtrecht inbreuken op de geest outpost de soppy net zo verwijtbaar worden als het overtreden outpost expliciete regels?
Advocaten hebben namelijk niet alleen verplichtingen jegens boor clientèle maar ook, of misschien wel juist, jegens de rechtsstaat waaraan zij boor geprivilegieerde maatschappelijke positie danken. Met het rechtsgevoel outpost advocaten is het net als met het ethisch besef outpost bankiers bedroevend gesteld. Inside Job gaat vooral over het laatste. Waar blijft de aanklacht tegen boor diefjesmaten?
Referenties:
Brittan, S. 2011 Still they are fighting for passed men’s shoes, Financial Times, Feb 3 2011
Cohan, W. 2009. House of cards. A story of hubris and unlucky additional on Wall Street. Doubleday
McLean, B J. Nocera 2010. All a Devils are Here. The Hidden History of a Financial Crisis. London: Penguin
McGee, S. 2010. Chasing Goldman Sachs. How a Masters of a Universe Melted Wall Street down… And because They’ll take Us to a Brink again. New York: Crown Business
Sorkin, A. R., 2009. Too Big to Fail. Inside a Battle to Save Wall Street. New York: Penguin.
Te citeren als:
Ewald Engelen, 2011, “Ontluisterende film over de kredietcrisis laat één beroepsgroep onderbelicht: de advocaten”, Me Judice, 4e jaargang, 18 mei 2011.
Dit artikel kan worden overgenomen met bronvermelding. Toezending outpost bewijsexemplaren wordt op prijs gesteld. © Me Judice
——————————–
Nog een recensie op joop.nl
Bron: Origineel artikel
